حسين مير حيدر
154
معارف گياهى ( فارسى )
مىشود . گلهاى آن دوپايه در ابتدا سبز ولى بتدريج قرمز رنگ مىشود . ميوهء آن كروى قرمز ، كوچك و پس از رسيدن سياهرنگ مىشود . از ميوهء اين درخت اهالى جزاير مصطكى روغنى خوراكى مىگيرند كه قابض است و به جاى روغن زيتون در خوراك مصرف مىكنند ولى محصول عمدهء اين درختان رزينى است كه از شاخه و چوب و ساقههاى اين درخت در اثر شكافى كه وارد مىكنند ، گرفته مىشود و به ماستيك معروف است . مشخصات شيرهء گياهى رزينى درخت مصطكى به صورت عصارهء زردرنگى در ماههاى گرم سال به شكل قطراتى كوچك خودبهخود از ساقه و شاخههاى درخت مصطكى به خارج ترشح مىشود و پس از مدت كوتاهى در مجاورت هوا سفت مىشود . براى اينكه مقدار زيادتر و سريعتر شيرهء رزينى از درخت گرفته شود معمولا به ترشحات طبيعى درخت اكتفا نكرده و با شكافهايى كه به ساقه و شاخههاى درخت وارد مىكنند عصارهء بيشترى مىگيرند و با اين روش از هر درخت بهطور متوسط 5 - 4 كيلوگرم صمغ رزينى گرفته مىشود . مصطكى كه در بازار عرضه مىشود به شكل قطعات اشكى بيضى ، سخت ، كوچك در ابعاد يك نخود ، زردرنگ ، نيمشفاف و معطّر است . وقتى آن را بجويد زير دندان نرم شده و طعم معطّرى احساس مىشود . مصطكى در الكل كاملا حل نمىشود ولى در اتر و اسانس تربانتين كاملا محلول است . اگر آن را در الكل 90 درجه جوشان بريزند در حدود 90 درصد آن حل مىشود و 10 درصد كه باقى مىماند يك مادهء سفيد رزينى خنثى است كه ماستىسين « 1 » ناميده مىشود . تركيبات شيميايى از نظر تركيبات شيميايى قسمت عمدهء صمغ رزينى مصطكى يعنى تا حدود 90 درصد آن را اسيدهايى از جمله ماستى سيك اسيد « 2 » ، ماستى كوليك اسيد « 3 » و در آخر
--> ( 1 ) . Masticine ( 2 ) . Masticic acid ( 3 ) . Masticolic acid